Nghệ thuật 折り紙 là gì vậy?

Đây là một từ rất nổi tiếng, ai cũng biết, đặc biệt là các bạn yêu thích và tìm hiểu văn hoá Nhật Bản.  折り紙 → đọc là Origami, nghĩa là cuộn, gấp giấy. Nó như một thú vui có từ thời kỳ Edo, cách đây vài trăm năm.

Chắc hẳn các bạn cũng đã từng được chỉ, dạy cho cách gấp một con hạc, một bông hoa hồng, hay một cái máy bay… đó chính là origami đó. 折り紙 còn được viết với một cái tên khác là 摺紙. Tuy nhiên, để nâng tầm lên thành nghệ thuật, có lẽ chúng ta còn phải đọc và tự trải nghiệm về nó rất nhiều.

Lịch sử hình thành nghệ thuật Origami.

Vào thời kỳ Edo (khoảng 1603 đến 1867), Origami bắt đầu hình thành.

Trước năm 1880, người ta còn gọi nó là Orikata. Đây là bộ môn sử dụng nhiều loại giấy, nhiều màu khác nhau, kết hợp phần lớn từ việc gấp và tạo hình muông thú, hoa lá. Vào thời kỳ bắt đầu, quy tắc gấp giấy đơn giản hơn, họ cho phép sử dụng nguyên liệu từ những tờ giấy bất kể hình thù, và còn cho phép cả dán nữa. Nó chỉ đơn giản như một trò chơi giết thời gian, và vật liệu thì lại rất đơn giản, dễ kiếm. Có thể vì vậy, sự phát triển của nó nhanh chóng lan rộng trong dân gian.

Qua thời gian hình thành kéo dài trong hàng trăm năm, những hình thù được tạo nên cũng ngày càng phức tạp hơn, tinh xảo hơn. Từ những hình 2 chiều (2D), lên thành 3 chiều (3D). Và những quy tắc hiện đại cũng yêu cầu khắt khe hơn. Hầu như chỉ sử dụng 2 loại hình dạng của nguyên liệu: Hình vuông và Hình chữ nhật; và hiếm khi được dán.

Có ý kiến cho rằng, do Trung Quốc là nước phát minh ra giấy, nên có thể Origami cũng bắt nguồn từ đây. Nhưng các nhà nghiên cứu lại không tìm ra được bằng chứng nào chứng minh điều đó.

Thời kỳ Heian cũng được người ta nhắc đến như một thời điểm hình thành của Origami. Tuy nhiên, những dữ kiện về nó cũng chỉ đến từ trong truyền thuyết mà thôi.

Sự phát triển của Origami?

Người Nhật từ xưa rất trọng về hình thức, trình bầy để bày tỏ sự tôn trọng. Có vẻ như nó bắt nguồn từ giới Samurai ở những gia đình Ogawara, Ise, Imagawa… Gập giấy với nhiều mục đích khác nhau, gói quà chẳng hạn.

Người Nhật khi đó, lúc gấp một món đồ, việc phải cắt xén, tô màu, vẽ hình rất cầu kỳ. Với nhiều hình dạng khác nhau, gói quà, bông hoa, con thuyền, v.v…

Ngày nay, Origami đã được nâng tầm lên một nghệ thuật chứ không đơn thuần là một nghi thức hay giải trí nữa. Tất nhiên, độ phức tạp cũng tăng lên với những khuôn hình 3D. Từ hình Samurai trên đấu trường, những chiếc mũ, con khủng long.. cái gì cũng được họ nghiên cứu và gấp lại mô phỏng.

Với người Việt, hình cái thuyền, con chim hạc sẽ là phổ biến nhất khi nghĩ tới gấp giấy. Có lẽ vì nó được gấp nhiều nhất, biểu tượng của sự may mắn, điềm lành mà. Người ta còn bảo, nếu gấp được cả nghìn con hạc, ước mơ có thể thành hiện thực khi cầu nguyện 😛

Origami có thực sự chỉ là giết thời gian với chúng ta?

Không đúng đâu, khi tập trung vào một công việc tỉ mỉ như việc gấp giấy này, đầu óc của bạn sẽ thật sự thư giãn đó, hãy thử mà xem. Và đặc biệt là khi bạn hoàn thành sản phẩm của mình, chiêm ngưỡng lại nó, đó là điều tuyệt vời. Mỗi lúc mình rảnh rỗi, mình cũng hay ngồi gấp. Nếu bạn nào muốn học, theo dõi những clip này của mình nhé. Có thể chúng ta sẽ trao đổi thêm với nhau được nhiều thứ về nó 🙂

Chưa hết, do cần thiết phải tuân thủ nhiều nguyên tắc trong hình học, có nơi còn sử dụng Origami như một tiết học để dạy trẻ em. Việt Nam mình giờ cũng có nhiều nơi áp dụng, nhất là ở các trường mẫu giáo, nhà trẻ. Nó kích thích trí tưởng tượng của các bé, thông qua việc chơi mà học được rất nhiều. Mình khuyến khích các bố mẹ, thay vì cho con cái xem video hoạt hình, hãy cho các bé được chơi những thứ thế này. Rất bổ ích.