Hôm thứ Ba, Thủ tướng Yoshihide Suga thông báo rằng, ông sẽ có chuyến công du nước ngoài đầu tiên vào tuần tới, thăm Việt Nam và Indonesia. Ông dự kiến sẽ ký thỏa thuận này với Việt Nam.
Hợp tác an ninh dự kiến sẽ trở thành chủ đề ưu tiên, trong các cuộc gặp của ông Suga với lãnh đạo các nước. Việt Nam là một quốc gia phải đối mặt với các tuyên bố tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc ở Biển Đông, nơi Bắc Kinh tiếp tục bồi đắp các đảo, và tăng cường sự hiện diện quân sự. Một tàu Cảnh sát biển Trung Quốc cũng đã va chạm với một tàu cá Việt Nam trong vùng biển này vào tháng 4 năm nay.
Biển Đông, tuyến đường huyết mạch quan trọng kết nối châu Á và Trung Đông, có tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia của Nhật Bản. Nhật Bản đặt mục tiêu tăng cường hợp tác tại Việt Nam để khuyến khích sự kiềm chế của phía Trung Quốc trong vùng biển này.
Nhật Bản đã dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí vào năm 2014 theo 3 nguyên tắc về Chuyển giao Công nghệ và Thiết bị Quốc phòng, trong đó nêu rõ: Nhật Bản không được chuyển giao vũ khí cho một bên tham gia xung đột; bất kỳ việc chuyển giao nào cũng phải đóng góp vào an ninh của Nhật Bản; bên nhận chỉ được chuyển giao cho bên thứ ba, khi có được sự chấp thuận từ Nhật Bản.
Trên thực tế, điều này có nghĩa là Nhật Bản về cơ bản sẽ không được xuất khẩu thiết bị quốc phòng, trừ khi các nước muốn mua thừa nhận những nguyên tắc này trong một thỏa thuận chính thức. Cho đến nay, Nhật Bản đã ký các thỏa thuận như vậy với 9 quốc gia, bao gồm Mỹ, Anh, Philippines và Malaysia.
Các chi tiết cụ thể về xuất khẩu của Nhật Bản sẽ phụ thuộc vào những gì Việt Nam muốn. Nhật Bản đã giới thiệu máy bay tuần tra P-1, và máy bay vận tải C-2 ra nước ngoài. Đồng thời đã ký thỏa thuận với Philippines vào tháng 8, để xuất khẩu hệ thống radar cảnh báo và kiểm soát do Mitsubishi Electric phát triển.
Nhiều công ty trong nước của Nhật tham gia sản xuất các thiết bị như máy bay tuần tra. Nhưng một số đã bắt đầu rời khỏi lĩnh vực kinh doanh quốc phòng, vốn đòi hỏi nhiều thời gian và tiền bạc để phát triển sản phẩm. Bộ Quốc phòng Nhật Bản hy vọng, sẽ thúc đẩy ngành công nghiệp này bằng cách thúc đẩy xuất khẩu, và phát triển vũ khí chung với các nước khác.
Kể từ khi dỡ bỏ lệnh cấm vào năm 2014, hợp đồng xuất khẩu thành phẩm duy nhất của Nhật Bản là hợp đồng radar với Philippines. Chính phủ Nhật Bản cũng đang đàm phán với Indonesia và Thái Lan để ký một thỏa thuận liên quan đến việc chuyển giao thiết bị quốc phòng, với hy vọng sẽ đáp ứng được nhu cầu của Đông Nam Á.
Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, khoảng 80% doanh số mua vũ khí của Việt Nam trong thập kỷ qua là từ Nga. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đang hợp tác chặt chẽ hơn trong các vấn đề an ninh với Nhật Bản và Mỹ để đối phó với Trung Quốc. Và Nhật Bản hy vọng, sẽ thuyết phục được Việt Nam nhập thêm từ họ.
Nhật Bản cũng đang nỗ lực thúc đẩy quan hệ an ninh kinh tế với toàn bộ khu vực Đông Nam Á, mà nước này coi là chìa khóa trong việc thúc đẩy một “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”. Trong khi một số quốc gia trong khu vực tỏ ra lo lắng trước các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông, thì một số quốc gia khác đã tiến gần hơn tới Trung Quốc, sau khi nhận được hỗ trợ kinh tế từ nước này.
Nhật Bản bố trí hai tùy viên quốc phòng tại mỗi đại sứ quán của họ ở Philippines, Việt Nam và Malaysia, để thu thập thông tin và xây dựng mối quan hệ với các bên trong nước. Lực lượng Phòng vệ Hàng hải của Nhật đã tiến hành 4 cuộc tập trận chung với Hải quân Philippines vào năm 2019. Chính phủ Nhật Bản có kế hoạch tổ chức cuộc họp ngoại trưởng và quốc phòng lần thứ hai với Indonesia, và đã ký một biên bản ghi nhớ với Thái Lan để trao đổi nhiều hơn giữa các cơ quan quốc phòng của họ.
Xuất khẩu vũ khí là một cách để tăng cường liên lạc sâu sắc hơn với các cơ quan quốc phòng nước ngoài. Nhật Bản đã từng tặng cho Philippines 5 máy bay TC-90 dùng để huấn luyện phi công, cũng như các bộ phận trực thăng đa năng. Họ cũng đã đưa các tàu tuần tra của Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Nhật Bản đến Malaysia.
